موتورخانه هوشمند و مزایای داشتن آن

تنظیم آب‌وهوای مطبوع مجموعه‌های اداری، مسکونی و تجاری درگذشته بر عهده متصدیان آن بود. ولی هوشمند سازی یک راه‌کار نوین است که امکان کنترل هوشمند موتورخانه از راه دور را به مدیران ساختمان‌ها می‌دهد. بدین ترتیب آنها را در کاهش هزینه‌های سرسام‌آور، افزایش راندمان تجهیزات گرمایش مرکزی و اعمال یک کارکرد قابل‌تغییر به موتورخانه‌ها، توانمند می‌سازد.

آشنایی بیشتر با موتورخانه هوشمند:

سیستم کنترل موتورخانه از نوع هوشمند درواقع مجموعه‌ای از سنسورها و رله به همراه یک پنل هوشمند مرکزی است که به تخمین بار حرارتی لحظه‌ای مصرفی ساختمان‌ها می‌پردازد. سپس به‌ مدد سنسورهای نصب‌شده بر روی تجهیزاتی مانند لوله‌ها، پمپ‌ها و بویلرها، میزان حرارت تولید موتورخانه‌ها را تنظیم می‌کند.

بدین ترتیب می‌توان گفت این سیستم به مدد پنل خود امکان برنامه‌ریزی خودکار سامانه گرمایشی، مدیریت مصرف انرژی و ایجاد بهترین شرایط محیطی را میسر می‌سازد. به دنبال این فرآیند، راندمان کاری و بازده حرارتی تجهیزات گرمایشی در موتورخانه‌ها افزایش چشمگیری می‌یابند. بدین ترتیب می‌توان گفت، موتورخانه هوشمند مزایای پرتعدادی را برای ساکنین ساختمان‌ها فراهم می‌سازد که فقط یک مورد آن کاهش هزینه‌های گزاف حامل‌های انرژی است.

معرفی طرز کار موتورخانه‌های هوشمند:

موتوری خانه‌ها از مجموعه‌ای دیگ‌های بخار، مبدل‌های حرارتی، چیلرها، مخازن، ژنراتورها و پمپ‌ها تشکیل‌شده‌اند. درزمانی که سیستم کنترل موتورخانه به فناوری هوشمند مجهز می‌شود، یک دستگاه کنترلر مرکزی به‌منظور اعمال خودکار فرامین، یک صفحه نمایشگر برای مشاهده تغییرات و چندین سنسور باهدف مبادله دماهای خارج و داخل موتورخانه به این مجموعه افزوده می‌شود.

با این تمهید پنل هوشمند موتورخانه ازاین‌پس می‌تواند، به‌صورت اتوماتیک در روزهای سرد به افزایش دما و در روزهای گرم به کاهش هوا بپردازد. بدین ترتیب تأسیسات هوشمند گرمایشی فارغ از تنظیمات دستی، دمای داخل ساختمان را منطبق بر تغییرات دمای خارج تنظیم می‌نمایند.

در یک توضیح کلی‌تر می‌توان گفت با تجهیز به موتورخانه هوشمند ازاین‌پس انرژی گرمایی دقیقاً متناسب با نیاز ساختمان‌ها تولیدشده، بنابراین با ایجاد دمای آسایش از هدر رفت انرژی جلوگیری می‌شود.

نحوه عملکرد موتورخانه هوشمند:

به‌منظور شرح عملکرد اصلی موتورخانه هوشمند باید آن را بر سه رکن استوار دانست. بدین ترتیب بهتر می‌توان این سیستم را شرح و توضیح داد. شاید اولین و مهم‌ترین کارایی این سامانه هوشمند نظارت همه‌جانبه بر نحوه و چگونگی چرخش آبگرم داخل ساختمان بر اساس نیازهای مصرفی ساکنین باشد. به‌راستی باید قبول کرد که برترین انتظاری که ساکنین از این موتورخانه مجهز به انواع تأسیسات هوشمند دارند، به‌تبع چنین امری است.

کنترل هوشمند زمان کارکرد موتورخانه در صورت نیاز به کار پاره‌وقت از دیگر عملکردهایی است که می‌توان از سیستم‌های هوشمند انتظار داشت.
گاهی به دلیل تعطیلات، مسافرت‌ها یا فعالیت‌های نیمه روزه، برخی ساختمان‌ها در ساعاتی از شبانه‌روز فعالیت‌ها خود را متوقف می‌سازند. در این حالت سیستم کنترل موتورخانه هوشمند امکان کارکرد نیمه‌وقت را دارد.

درنهایت ارائه میزان مشخصی آب بهداشتی بر اساس مقدار مصرف نیز از دیگر عملکردهای مثبت این سامانه‌های هوشمند است که آنها را در دنیای پیشرفته امروزی، محبوب ساخته است.

البته از امکان ارتقا به کمک مجموعه‌ای از سنسورها و رله‌های هوشمند نیز، نمی‌توان گذر نمود که توانمندیهای این سامانه را گسترش داده و کارکردهای آن را نیز، متناسب با نیاز ساکنین ساختمان‌ها افزایش می‌دهد.

مزایای متعدد استفاده از سیستم کنترل موتورخانه هوشمند:

کنترل، پردازش و ثبت عملکرد تجهیزات داخل موتورخانه‌ها بر اساس نیازهای گرمایشی ساختمان‌ها گویی از رسالت‌های اصلی پنل هوشمند موتورخانه است. این امر را به مدد مجموعه‌ای از اطلاعات که توسط سنسورها از فضای داخلی و خارجی ساختمان جمع‌آوری‌شده، به دست می‌آورد. طبیعی است که در سایه این برنامه‌ریزی دقیق مزایای فراوانی عاید کاربران آن شود.

اولین مزیت: کنترل هوشمند موتورخانه از راه دور

کنترل هوشمند موتورخانه از راه دور توسط گوشی‌های هوشمند به‌راستی مزیتی بزرگ است که مدیران ساختمان‌های را در کنترل، پردازش و بازخوانی اطلاعات موتورخانه‌ها توانمند می‌سازد. بدین ترتیب اطلاع از وضعیت آنی و نحوه عملکرد لحظه‌ای تجهیزات فعال در موتورخانه‌ها از دورترین نقاط نیز امکان‌پذیر می‌شود.

دومین مزیت: کاهش استهلاک تأسیسات حرارتی

این سامانه هوشمند با پیشگیری از یخ‌زدگی دیگ و لوله‌ها، کنترل گرمایش و جلوگیری از ایجاد حرارت‌های بالای ویرانگر و محافظت از پمپ‌های سیرکولاسیون در کاهش استهلاک موتورخانه‌ها نقش پررنگی دارد. بدین ترتیب می‌توان امید داشت با پیوستن به این سامانه افزایش راندمان از یک‌سو و ارتقا ضریب ایمنی تأسیسات از سوی دیگر کاملاً مشهود باشد.

سومین مزیت: امکان توجه به اقلیم منطقه

شرایط اقلیمی متفاوت، آب‌وهوای رفاه متمایزی را برای ساکنینش طلب می‌کند. بدین ترتیب پنل هوشمند موتورخانه با بررسی‌های میدانی به مدد رله‌های خود می‌کوشد، هوای مطلوب را متناسب با نیاز کاربران همیشه در حد نرمال حفظ نماید. این امر به معنای برنامه پذیر بودن و امکان اعمال تغییرات در الگوهای رفتاری موتورخانه هوشمند می‌باشد. بدین ترتیب ثبت دمای محدوده‌ی آسایش با توجه به محیط خارج و مستقل سازی عملکرد سیستم از مساحت بنا در سایه این فناوری میسر می‌شود.

چهارمین مزیت: نصب، پیاده‌سازی و اجرای سهل و آسان

تجهیزات موتورخانه هوشمند بدون کوچک‌ترین تخریب سازه‌های پیشین قابلیت نصب و اجرا را دارد. ازاین‌رو افزودن آن به هر سیستم گرمایشی مرکزی به سهولت امکان‌پذیر است. همچنین کنترل گرمایش از مبدأ، کاهش آلاینده‌های زیست‌محیطی و امکان نمایش میزان مصرف روزانه نیز به‌سرعت پس از نصب این سامانه قابل‌دسترسی و دریافت می‌باشد.

پنجمین مزیت: سهولت استفاده و تنظیمات بخش نرم‌افزاری

اگرچه امکان کنترل هوشمند موتورخانه از راه دور خود یکی از نشانه‌های سهولت استفاده از این سامانه است، اما این امر در مورد بخش نرم‌افزاری نیز صادق می‌باشد. به این صورت که تمامی افراد خانواده فارغ از سن و شرایط جسمی (کودکان، معلولین، سالمندان) می‌توانند به‌راحتی وارد بخش نرم‌افزاری سیستم شده و متناسب با نیاز و کاربری‌ شان تنظیمات لازم را وارد سازند.

ارزیابی دلایل پیوستن به سیستم کنترل موتورخانه هوشمند:

دلایلی وجود دارند که حکم می‌کنند، هرچه سریع‌تر به سامانه‌های هوشمند نظارتی حامل‌های انرژی بپیوندیم. بدون تردید امکان کنترل هوشمند موتورخانه از راه دور و نظارت بر این فضاها بدون حضور فیزیکی یک دلیل محکم برای مجهز شدن به این سامانه‌ها است. دلایل دیگری نیز وجود دارند که ضرورت استفاده از این سیستم‌ها را می‌رسانند.

در زیر مواردی را مشاهده می کنید که به اهمیت مقوله هوشمند سازی پی ببرید:

• گام برداشتن در جهت کاهش مصرف سوخت‌های فسیلی
• پیشرفت‌ در زیرساخت‌های کشور به مدد مصرف صحیح انرژی و کاهش مصرف انرژی
• متعادل نمودن مصرف موتورخانه‌ها این مکان‌ها با بیشترین مصرف در ساختمان‌ها
• امکان تنظیم فصلی و جلوگیری از هدر رفت نیرو
• استفاده و پیوستن به فناوری‌ های روز
• غلبه بر مشکلاتی مانند اصول مهندسی غلط در لوله‌کشی‌ها و تأسیسات
• انتخاب یک جایگزین عالی برای ترموستات‌های قدیمی
• عدم نیاز به استخدام اپراتور موتورخانه در مراکز تجاری، صنعتی و اداری
• افزایش سرعت عمل موتورخانه‌ها در تطبیق خود با حرارت موردنیاز
• پاسخگویی و واکنش عالی موتورخانه‌ها به تغییرات دمایی در ساعات مختلف شبانه‌روز

بررسی تفاوت‌های میان موتورخانه هوشمند در قیاس با موتورخانه‌های سنتی:

بیشترین ذهنیتی که ما از فضای موتورخانه داریم، مجموعه‌ای وسیع از لوله‌ها و اتصالات در کنار دیگ بخار و تعدادی پمپ است. بدین ترتیب مدیران ساختمان‌ها ناچار بودند، به‌صورت دستی هرزگاهی به تنظیمات دمای ترموستات‌ هوشمند برای رسیدن به دمای آب مطلوب بپردازند.

با ثابت بودن دمای آب گرم در تمامی ساعات شبانه‌روز، دمای دائم‌التغییر محیط داخلی ساختمان‌ها و اتلاف انرژی فراوان از ثمره کارکرد این موتورخانه‌های قدیمی بود. ولی سیستم کنترل موتورخانه هوشمند، راهی عالی به‌منظور تطابق بیشتر دما با آب گرم جاری در واحدهای مصرفی را ارائه داده است. بدین ترتیب تنظیم خودکار عملکرد موتورخانه‌ها مطابق با نوسانات دمای محیط یکی از شاهکارهای این فناوری به شمار می‌رود.

از دیگر تفاوت‌های موتورخانه‌های هوشمند و غیرهوشمند می‌توان به این موارد اشاره نمود:

اولین تفاوت: امکان طرح‌ریزی دقیق تأسیسات هوشمند به دلیل استفاده از پروتکل اینترنت اشیاء از دیگر تفاوت‌های موتورخانه هوشمند با نمونه‌های غیرهوشمند است. این امر مبنی بر کارگزاری دقیق سنسورها باهدف تنظیم هوشمند عملکرد موتورخانه‌ها بوده که به‌هیچ‌وجه در موتورخانه‌های قدیمی قابل‌رؤیت نیست.

دومین تفاوت: در موتورخانه‌های سنتی به دلیل کارکردی بر مبنای انتقال گرما در یک مداربسته گرمایشی و ثابت ماندن دما دیگ توسط ترموستات‌ها، نرخ تلفات گرمایی ساختمان‌ها افزایش می‌یابد. این مشکل به خاطر عدم توجه به نوسانات دمای هوای خارج از ساختمان‌ها بوده که با نصب پنل هوشمند موتورخانه به‌کلی مرتفع می‌شود. این موضوع از دیگر تفاوت‌هایی است که لزوم هوشمند سازی موتورخانه‌ها را می‌رساند.

سومین تفاوت: کاهش آسایش ساکنین در ساعات شبانگاهی به دلیل عدم توجه به گرمای موردنیاز و گرمای تولیدی نیز یکی دیگر از دلایلی است که طراحی سیستم‌های گرمایشی مرکزی با رویکردی هوشمند را موردتوجه قرار داده است. درواقع ریزپردازنده‌های هوشمند در موتورخانه‌ها بر اساس تنظیمات کاربر اقدام به کنترل شرایط محیطی جهت آسایش مصرف‌کنندگان با حداقل انرژی ممکن می‌کنند.

چهارمین تفاوت: گزارش لحظه‌ای تغییرات دمایی، آنالیز اطلاعات سنسورها و مراقبت از تجهیزات موتورخانه‌ای همگی از عملکردهای عالی است که توسط موتورخانه‌های هوشمند قابل‌عرضه است. این نوع پروسه‌های کاری را در هیچ موتورخانه غیرهوشمندی نمی‌توان یافت. درواقع نبود، پنل هوشمند موتورخانه عرضه چنین مزایایی را برای موتورخانه‌های قدیمی غیرممکن ساخته است.

پنجمین تفاوت: سیستم‌های هوشمند مستقل از تعداد طبقات و زیربنای ساختمان‌ها یک عملکرد واحد را ارائه می‌دهند. این در حالی است که موتورخانه‌های قدیمی تعدد طبقات و زیربنای ساختمان‌ها بر کارکرد بی‌رویه آن‌ها می‌افزاید و بر مصرف انرژی‌شان تأثیر منفی مستقیم و غیرقابل‌انکاری می‌گذارد.

برآورد قیمت پیاده‌سازی موتورخانه هوشمند:

به‌منظور برآورد قیمت احداث و پیاده‌سازی موتورخانه هوشمند دو دسته‌بندی متفاوت را در مقابل داریم. یکی رصد قیمت برای مدیران ساختمان‌های قدیمی که تمایل به پیوستن به این سامانه رادارند. دیگری مسئولان ساختمان‌های نوساز که بر سر انتخاب سیستم کنترل موتورخانه از نوع هوشمند یا قدیمی به دلیل رنج قیمتی متفاوت تردید دارند.

قیمت احداث موتورخانه های هوشمند برای ساختمان‌های قدیمی:

با نگاهی به ساختمان‌های قدیمی درمی‌یابیم که تغییر سیستم گرمایشی فرسوده آنها به نمونه‌های نو به‌منظور کاهش اتلاف انرژی بسیار پرهزینه است. ولی اجرای پنل هوشمند موتورخانه حتی بر همان تأسیسات و لوله‌کشی‌های قدیمی و غیراستاندارد با کمترین هزینه میسر می‌باشد. بدین ترتیب با راهکاری‌های نسبتاً ارزان فناوری هوشمند سازی، افزایش بازده کاری، کاهش مصرف سوخت و افزایش راندمان تأسیسات در قالب یک کاربری ساده قابل‌دستیابی است.

قیمت احداث برای ساختمان‌های نوساز:

در ساختمان‌های نوساز نیز اگرچه اجرای موتورخانه هوشمند در ابتدای امر، هزینه بیشتری به نسبت سیستم‌های گرمایشی مرکزی غیرهوشمند به مالکان تحمیل می‌کند. ولی در طولانی‌ مدت با کاهش مصرف سوخت، کاهش هزینه تعمیر و نگهداری، هوشمند سازی ساختمان، مقرون‌ به‌ صرفه و کاملاً اقتصادی به نظر می‌رسد. از طرفی سرویس دوره‌ای هوشمند یک موتورخانه با توجه به امکان بهره بردن از عیب‌یابی‌های هوشمند، بسیار راحت‌تر، سریع‌تر و در زمان کمتری، اجرا می‌شود.

کلام آخر باب موتورخانه هوشمند:

موتورخانه هوشمند، سیستمی با کارایی‌هایی فراتر از تصور بوده، که امکان اتصال آن به فضای آنلاین بر قدرت آن افزوده است.

استفاده از این سیستم علیرغم عملکردی بسیار پیشرفته ای که دارد ، ولی قابلیت کاربری بسیار ساده‌ای را به کاربران خود تقدیم می‌کند.